De wet

De Omgevingswet

Wetgeving is steeds aan verandering onderhevig. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet regelt door middel van zoveel mogelijk algemene regelingen alles voor de fysieke leefomgeving; de ruimte waarin we wonen en werken. De bescherming van de natuur in Nederland valt per 1 januari 2024 onder de Omgevingswet. De inhoud van de Wet natuurbescherming zal dan beleidsneutraal opgaan in de Omgevingswet. 

Wet natuurbescherming (Wnb)

De Wet natuurbescherming geldt pas sinds 1 januari 2017 en heeft drie afzonderlijke wetten vervangen, namelijk: de Flora- en Faunawet, de Boswet en de Natuurbeschermingswet 1998. In de Wet natuurbescherming is de bescherming van alle Nederlandse natuurgebieden en inheemse planten (flora) en dieren (fauna) vastgelegd. Inheems wil zeggen dat deze plant- en diersoorten van nature in Nederland voorkomen. De Wet natuurbescherming bevat regels voor het in stand houden en beschermen van natuurgebieden en flora- en faunasoorten, maar ook richtlijnen voor schadebestrijding. Verder worden de belangen van grondgebruikers, grondeigenaren, burgers, jachthouders, natuurbeschermers en andere belangengroeperingen in de Wet natuurbescherming geregeld.

Beschermde diersoorten

De volgende in het wild levende inheemse diersoorten zijn beschermd volgens de Wet natuurbescherming:

  • alle vogels;
  • alle zoogdieren, met uitzondering van de zwarte rat, de bruine rat en de huismuis;
  • alle amfibieën, reptielen en vissen;
  • verschillende insectensoorten.

Zogenoemde exoten, diersoorten die van nature niet in Nederland voorkomen en vaak door menselijk toedoen in Nederland terechtgekomen zijn, vallen niet onder het beschermingsregime van de Wet natuurbescherming. Ditzelfde geldt voor gedomesticeerde dieren, zoals huisdieren en landbouwdieren. De verantwoordelijkheid voor het beschermen van huis- en landbouwdieren ligt bij de eigenaren van deze dieren.

Belangen Wet natuurbescherming

In Nederland is het tijdens het jachtseizoen toegestaan om op een paar diersoorten te jagen. De minister van Natuur en Stikstof is verantwoordelijk voor het openstellen van de jacht en wijst aan welke soorten binnen de jachtperiode bejaagd mogen worden. Voor het jachtseizoen 2023-2024 mag er gejaagd worden op de volgende diersoorten: haas, fazant, wilde eend en houtduif. Lees hier meer over de jacht in Nederland.

Behalve het bejagen van de hiervoor genoemde diersoorten tijdens het jachtseizoen, mag er in Nederland, op grond van de Wet natuurbescherming, niet zomaar op beschermde dieren gejaagd worden. In de Wet natuurbescherming is namelijk vastgelegd dat inheemse wilde dieren hun gang mogen gaan en bescherming genieten, waardoor ze niet zomaar verstoord, bejaagd of gedood mogen worden. Deze bescherming geldt altijd, tenzij diersoorten één van de volgende in de Wet natuurbescherming genoemde belangen schaden of dreigen te schaden:

  • gevaar voor de volksgezondheid en de openbare veiligheid;
  • gevaar voor de veiligheid van (lucht)verkeer;
  • het ontstaan van schade aan gewassen, vee, visserij, bossen en wateren;
  • het ontstaan van schade aan flora en fauna.

Als diersoorten schade toebrengen aan één van de hiervoor genoemde belangen of wanneer er schade voor één van de genoemde belangen dreigt, dan zal de situatie eerst nader onderzocht worden. Allereerst zal een faunabeheereenheid in kaart brengen welke belangen spelen en of er alternatieve oplossingen te bedenken zijn om (dreigende) schade te voorkomen (zoals het weren of verjagen van het dier). Dieren vangen en elders uitzetten is vaak geen reële optie, omdat het probleem dan verplaatst wordt. Indien er geen alternatieve oplossingen gevonden kunnen worden of wanneer alternatieve oplossingen onvoldoende effect hebben, dan onderzoekt de faunabeheereenheid welke maatregelen gerechtvaardigd zijn om (dreigende) schade door diersoorten te beperken. De voorgestelde maatregelen mogen geen gevolgen hebben voor de staat van instandhouding van het dier. Dit betekent dat er te allen tijde voldoende dieren over moeten blijven om de soort in stand te houden en uitsterven te voorkomen. Instandhoudingscijfers van diersoorten vormen om die reden een onderdeel van de faunabeheerplannen.

De Omgevingswet zorgt voor het voortbestaan van Nederlandse natuurgebieden en de verschillende van nature in Nederland voorkomende planten en dieren.