Maatregelen Canadese gans

Is schadebestrijding toegestaan?

Ja, per 29 juli 2026 is populatiebeheer van grote Canadese ganzen in al haar verschijningsvormen in Friesland onder voorwaarden toegestaan. Sinds het vervallen van de landelijke vrijstelling per 30 juni 2023 is de getaxeerde landbouwschade door grote Canadese ganzen toegenomen, met een sterke stijging in 2024 en 2025. De door Provincie Fryslân verleende omgevingsvergunning voor populatiebeheer van de grote Canadese gans heeft tot doel belangrijke schade aan gras en landbouwgewassen te voorkomen en te beperken. Een aantal voorwaarden is hieronder uitgelicht. 

Preventieve maatregelen

Ter voorkoming of vermindering van schade kunnen grondgebruikers preventieve maatregelen op hun percelen treffen. In de Faunaschade Preventiekit voor ganzen van BIJ12 worden preventieve maatregelen genoemd die afzonderlijk of gezamenlijk ingezet kunnen worden om ganzen te verjagen en daarmee schade en overlast te voorkomen of te beperken. Door verschillende preventieve maatregelen af te wisselen wordt de effectiviteit hoger en kan gewenning worden voorkomen.

Omgevingsvergunning populatiebeheer grote Canadese ganzen

Provincie Fryslân heeft ter voorkoming en beperking van belangrijke schade aan gras en landbouwgewassen per 1 juli 2026 een omgevingsvergunning afgegeven voor populatiebeheer van grote Canadese ganzen in al haar verschijningsvormen. Binnen Provincie Fryslân betreft het populatiebeheer van de Canadese gans een combinatie van:

1. afschot van koppelvormende grote Canadese ganzen in de maand februari;
2. legselbeperking van grote Canadese ganzen in de maanden januari t/m mei;
3. afschot (beheer) van grote Canadese ganzen in de maanden maart t/m september.

De omgevingsvergunning (kenmerk 02490352 – PF-2026/299683) is vier weken na verzending van het besluit in werking getreden (te weten: 29 juli 2026) t/m 31 december 2029.

Enkele voorschriften omgevingsvergunning populatiebeheer grote Canadese gans*

• De vergunning is van toepassing vanaf 1 uur voor zonsopkomst tot 1 uur na zonsondergang op gronden binnen de provincie Fryslân, met uitzondering van Natura 2000-gebieden, tenzij op voorhand vaststaat dat bij de uitvoering geen significant negatieve effecten plaatsvinden op het Natura 2000-gebied of indien voor de uitvoering een separate vergunning (of soortgelijke toestemming) voor een Natura 2000-activiteit is verkregen.
• Buiten Natura 2000-gebieden dient, als het gaat om weidevogelgebieden (kans- en kerngebieden), afstemming plaats te vinden met het in dat gebied actief zijnde agrarische collectief.
• De vergunning staat op naam van FBE Fryslân. FBE Fryslân verstrekt voor de uitvoering van de vergunning machtigingen aan WBE’s en  TBO’s. WBE’s en TBO’s machtigen door aan de feitelijke gebruikers van de vergunning (gemachtigde uitvoerders).
• De feitelijke gebruikers van de vergunning zijn verplicht acties met en zonder resultaat van het gebruik van de vergunning bij de FBE te rapporteren binnen 7 dagen na de actie. Afschot dient conform het faunabeheerplan binnen 24 uur in het FRS te worden ingevoerd.
• De volgende middelen zijn toegestaan voor de uitvoering van de vergunning:
  • het hagelgeweer of de kogelbuks, tenminste kaliber 5.6 x 26,7 (.22 Magnum);
  • honden, niet zijnde lange honden;
  • vanaf maart een (elektronisch) lokmiddel;
  • lokvoer;
  • slag-, snij- of steekwapens of in het geval van in nood verkerende gewonde vogels het geweer.
• Bij nestbehandeling moeten tenminste 2 eieren in het nest worden achtergelaten. Alle eieren moeten wel behandeld worden. Toegestane behandelingen van het legsel zijn: het rapen van eieren, het behandelen van eieren door ze lek te prikken, te oliën (met plantaardige olie) of te schudden.

Aanvraag tegemoetkoming

Omdat er geen sprake meer is van een landelijke vrijstelling, kan bij schade door Canadese ganzen tegemoetkoming worden aangevraagd. Voor het verkrijgen van tegemoetkoming gelden de gebruikelijke voorwaarden voor adequaat gebruik. Dit houdt in dat een grondgebruiker, om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in de schade, kan onderbouwen dat hij alles in het werk heeft gesteld om schade te voorkomen of te beperken. Daartoe dient de grondgebruiker aan te tonen dat hij preventieve maatregelen heeft getroffen conform de Faunaschade Preventiekit voor ganzen van BIJ12, dat hij zelf verjaagacties onderneemt en dat hij, als er ondersteunend afschot plaats mag vinden, ten minste 2x per week ondersteunend afschot uitvoert of dit laat uitvoeren door een jager of andere uitvoerder (als de grondgebruiker zelf geen jachtakte heeft). Ook bejaagacties die zonder resultaat zijn gebleven worden meegeteld. 

Meer weten over een tegemoetkomingsaanvraag? Ga dan naar het stappenplan op de pagina Schadebestrijding.

* De documenten in onze bibliotheek (faunabeheerplannen en toestemmingsbesluiten) zijn te allen tijde leidend ten opzichte van de informatie op deze pagina en dienen voorafgaand aan het gebruik ervan geraadpleegd te worden.