Schadebestrijding
Wat verstaan we onder faunaschade
Onder faunaschade verstaan we bedrijfsmatige schade die diersoorten veroorzaken aan gewassen, vee, bossen, bedrijfsmatige visserij en wateren. Hierbij valt te denken aan schade die ganzen veroorzaken door vraat aan (nieuw ingezaaid) grasland en geteelde gewassen als graan, bieten en (snij)mais of aan schade die predatoren oftewel roofdieren, zoals een wolf, vos of steenmarter, aanrichten door andere dieren, zoals schapen of pluimvee, te verwonden of te doden.
Faunaschade voorkomen of beperken
Grondgebruikers, onder andere bedrijven in de land- en tuinbouw, (pluim)veehouderijen, maar ook gemeenten en waterschappen, zijn zelf verantwoordelijk voor het voorkomen of beperken van schade aan het landschap, (landbouw)gewassen en vee en dienen enigszins rekening te houden met het bedrijfsrisico dat er schade van buitenaf kan optreden. Omdat faunaschade wel een hoge kostenpost voor grondgebruikers kan zijn, is het onder bepaalde voorwaarden mogelijk om daarvoor een schadevergoeding aan te vragen.
Preventie, afschot en tegemoetkoming
Preventieve maatregelen
Ter voorkoming of vermindering van schade kunnen grondgebruikers eerst preventieve, niet-dodelijke maatregelen treffen op hun percelen. Om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in de schade, is het nemen van niet-dodelijke preventieve maatregelen meestal vereist. Lees hier meer over in de Faunaschade Preventiekits van BIJ12, die voor de belangrijkste schadeveroorzakende diersoorten of diergroepen zijn opgesteld. In een preventiekit worden per diersoort of diergroep preventieve maatregelen opgesomd die afzonderlijk of gezamenlijk ingezet kunnen worden om faunaschade en overlast te voorkomen of te beperken. Enkele voorbeelden van preventieve maatregelen zijn: afrastering, de inzet van honden, akoestische middelen als een knalapparaat of een vogelafweerpistool en visuele maatregelen als een vogelverschrikker, vlaggen en linten en flitsmolens.
Afschot
Bij faunaschade is de inzet van preventieve, niet-dodelijke middelen vaak de eerste stap. Hierbij wordt wel opgemerkt dat preventieve maatregelen soms maar tijdelijk effect hebben, omdat er na verloop van tijd sprake kan zijn van gewenning (vlaggen, vogelverschrikkers etc.). Als er voldoende preventieve, niet-dodelijke maatregelen getroffen zijn, is het bij sommige diersoorten tevens toegestaan of wordt het voor het aanvragen van een tegemoetkoming zelfs vereist om (aan verjaging ondersteunend) afschot als schadebestrijdingsmiddel in te zetten. Voor welke diersoorten dit toegestaan en/of vereist is, verschilt per provincie. Voor provincie Fryslân is dit vastgelegd in provinciale vrijstellingen, ontheffingen, opdrachten of omgevingsvergunningen. Afschot wordt vanwege de onomkeerbaarheid pas ingezet als er eerst twee andere maatregelen geprobeerd zijn en mag alleen uitgevoerd worden door personen die daartoe bevoegd zijn. Als de grondgebruiker zelf jachtrecht heeft, mag de grondgebruiker zelf afschot plegen, maar hij kan hiervoor ook een jager inschakelen of contact opnemen met de wildbeheereenheid (WBE) in de desbetreffende regio.
Tegemoetkoming schade
Voor diersoorten die niet bestreden mogen worden, zoals ganzen in een daartoe aangewezen rust- of foerageergebied, wordt 100% van de schade uitgekeerd. Bij taxatie van schade wordt niet alleen gekeken naar de ontstane schade aan grasland en gewassen. Zo kunnen veehouders bijvoorbeeld ook de kosten van extra ingekocht veevoer declareren. Bij kwetsbare gewassen of dieren kan een verhoogd eigen risico gelden. Voor meer informatie over de afhandeling van schademeldingen en het aanvragen van een tegemoetkoming verwijzen wij naar de website van BIJ12. BIJ12 behandelt de tegemoetkomingsaanvragen namens alle provincies in Nederland.
Stappenplan voor grondgebruikers bij faunaschade
- Is er bij u sprake van bedrijfsmatige schade door in het wild levende diersoorten? Kijk dan eerst of u faunaschade aan gewassen of landbouwhuisdieren kunt voorkomen of beperken. Lees meer over het voorkomen of beperken van schade op de website van BIJ12.
- Indien er voor de schadeveroorzakende diersoort of diergroep een Faunaschade Preventiekit beschikbaar is, dienen de preventieve maatregelen conform deze Preventiekit van BIJ12 uitgevoerd te worden.
- Neem, indien verjaging met ondersteunend afschot voor de desbetreffende diersoort toegestaan is en u zelf geen omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit (jachtakte) heeft, contact op met een jager of met de WBE in uw regio, zodat er namens u schadebestrijding met ondersteunend afschot kan plaatsvinden.
- Vraag eventueel digitaal een machtiging voor schadebestrijding met ondersteunend afschot aan (de WBE of jager kan nagaan of dat in uw geval nodig is).
- Geef een schriftelijke grondgebruikersverklaring af aan de jager.
- Heeft u veel faunaschade? Dan kunt u onder bepaalde voorwaarden tegemoetkoming voor de ontstane schade aanvragen. Deze voorwaarden kunnen per diersoort verschillen. Belangrijk is dat u kunt aantonen dat u alles heeft gedaan om schade te voorkomen: dat u preventieve maatregelen uitgevoerd heeft conform de Faunaschade Preventiekits van BIJ12, dat u zelf verjaagacties onderneemt en dat u, indien afschot voor een diersoort toegestaan is, dit ook uitvoert of door een jager laat verrichten. Kijk wel even goed of de aanvraag van tegemoetkoming in uw situatie loont. Er kan sprake zijn van een eigen risico en er kan een schadebehandelbedrag, zogeheten leges, in rekening gebracht worden. De geldende regels omtrent eigen risico en leges voor Friesland vindt u hier.
- Indien het financieel de moeite waard is om een tegemoetkoming in de schade aan te vragen, dan kunt u dit regelen via MijnFaunazaken. Meer informatie en instructies voor het aanvragen van een tegemoetkoming kunt u vinden op de website van BIJ12.
Meer weten?
Meer weten over faunaschade in Nederland of het aanvragen van een tegemoetkoming? Ga dan naar de website van BIJ12.
Uitgekeerde faunaschade in Friesland
Top 3 schadeveroorzakende ganzensoorten in Friesland in 2024
In 2025 is in Fryslân ruim € 20 miljoen aan faunaschade getaxeerd; een toename van 8% ten opzichte van 2024. De meeste, nog steeds toenemende schade kan toegeschreven worden aan grauwe ganzen (49%). Het betreft voornamelijk schade aan grasland (94%) in de eerste snede (83%). Lees er meer over in de Infographic hieronder, waarin de faunaschade in Fryslân voor het schadejaar 2025 inzichtelijk gemaakt is.
BIJ12 publiceert jaarlijks ook de landelijke faunaschadecijfers. Via de Monitor Faunaschade van BIJ12 kunt u tevens de getaxeerde en uitgekeerde schadebedragen voor andere diersoorten, gewassen en provincies opvragen.
Schade en overlast bij particulieren
Wat te doen
Bent u woonachtig in provincie Fryslân en heeft u weleens te maken gehad met schade of overlast die veroorzaakt werd door een in het wild levend dier? Uw (moes)tuin leeggegeten, omgewoeld of vertrapt? Uw dieren verwond of gedood? Gevaarlijke verkeerssituaties door overstekend wild? Geluids- of stankoverlast?
Op de diersoortenpagina’s leest u voor belangrijke schade- en overlastveroorzakende diersoorten tips ter bescherming van uw huis, tuin/erf, dieren of overige eigendommen (tabblad ‘Voor particulieren’).
Geen antwoord gevonden op uw vraag? Stuur ons dan een mailtje.
Particuliere schade en overlast melden
De faunaschade bij grondgebruikers in de land- en tuinbouwsector en op (pluim)veehouderijen is qua omvang en qua (herstel)kosten van een geheel andere orde dan de schade en overlast bij particulieren. Toch zijn wij, in het kader van de beheersing van schade en overlast in de gehele provincie Friesland, benieuwd naar de diersoorten waar particulieren zoal last van ondervinden. Dus heeft u schade of overlast van in het wild levende dieren? Laat het ons dan weten!
Vul het meldformulier in via de button hieronder!
Het belang van meldingen
Op basis van geconstateerde en aan ons gemelde schade legt de FBE verbanden, wegen wij verschillende belangen af en stellen wij, indien de situatie daarom vraagt, een nader onderzoek in. Het geheel van de meldingen geeft ons een totaalbeeld van de aard en omvang van de door diersoorten veroorzaakte schade en overlast in Fryslân. Het is voor ons niet mogelijk om naar aanleiding van elke melding individuele terugkoppeling te geven.
De verkregen data wordt door FBE Fryslân gebruikt voor het monitoren van de problematiek, voor het onderbouwen van adviezen aan Provincie Fryslân, voor het funderen van faunabeheerplannen en overige publicaties en voor het delen van informatie met grondgebruikers, agrarische en natuurcollectieven, WBE’s en overige belanghebbenden.