Te treffen maatregelen bij schade en overlast

Is schadebestrijding toegestaan?

Ja, het is onder voorwaarden toegestaan om brandganzen te weren, te verjagen en te bestrijden als daarmee schade aan landbouwgewassen wordt voorkomen. Een aantal van deze voorwaarden zijn hieronder beschreven.

Het aantal ganzen is periodiek en in grote delen van Fryslân bijzonder hoog. Om die reden wordt er doorlopend gewerkt aan ganzenbeleid dat werkbaar is voor alle belanghebbenden. Het huidige ganzenbeleid van Provincie Fryslân is verwoord in de beleidsnotitie ‘Gans in Balans’ en in de uitvoeringsnotitie ‘De Fryske Guozzenaanpak’. Het huidige ganzenbeheer gebeurt volgens het Faunabeheerplan Winterganzen Fryslân 2023. Dit Faunabeheerplan is door Provincie Fryslân met 24 maanden verlengd tot 1 januari 2026.

Preventieve maatregelen

Om schadebestrijding met ondersteunend afschot voor brandgans in de periode van 1 november tot 1 juni te mogen uitvoeren, zijn grondgebruikers verplicht om op percelen met kwetsbare gewassen preventieve maatregelen te treffen. Kwetsbare gewassen zijn na 1 augustus volledig nieuw ingezaaide percelen gras die groter zijn dan 1 ha en percelen met nog oogstbare akker- en tuinbouwgewassen. Preventieve maatregelen zijn dus NIET nodig op overjarig of doorgezaaid grasland, op afvanggewassen op geoogste maispercelen en op percelen met oogstresten of groenbemester.

In de Faunaschade Preventiekit voor ganzen van BIJ12 worden preventieve maatregelen genoemd die afzonderlijk of gezamenlijk ingezet kunnen worden om ganzen te verjagen en daarmee schade en overlast te voorkomen of te beperken. Hierbij valt te denken aan visuele en akoestische maatregelen in de vorm van vogelverschrikkers, vlaggen, flitsmolens en knalapparaten, aan verjagende maatregelen door honden en roofvogels in te zetten en aan maatregelen ter afscherming, zoals spandraden boven het gewas. Door verschillende preventieve maatregelen af te wisselen, wordt de effectiviteit hoger en kan gewenning worden voorkomen.

Ondersteunend afschot winterganzen

Als preventieve maatregelen onvoldoende werken, mag ondersteunend afschot van de brandgans plaatsvinden op basis van een provinciale vrijstelling. Provincie Fryslân stelt jaarlijks een maximaal aantal brandganzen vast dat met ondersteunend afschot onder vrijstelling geschoten mag worden. Voor de periode van 1 november 2023 tot 1 juni 2024 bedraagt dit totaal 14.000 brandganzen.

Voorwaarden provinciale vrijstelling*

  • De grondgebruiker dient een melding te (laten) doen van geconstateerde of verwachte schade.
  • Er is geen machtiging nodig.
  • Buiten foerageergebieden is het op percelen met kwetsbare grassen, op percelen waar na
    1 augustus volledig nieuw gras ingezaaid is van minder dan 1 hectare en op percelen die beteeld zijn met overjarig of doorgezaaid gras toegestaan om brandganzen te verjagen met ondersteunend afschot.
  • Vanaf het moment dat er tegemoetkoming aangevraagd is, dient er minimaal 2x per week een bejaagactie uitgevoerd te worden. Indien daarbij geen brandganzen worden geschoten, wordt dit geregistreerd als ‘bejaagd met afschot 0’.
  • Afschot mag plaatsvinden van een halfuur voor zonsopkomst tot 12.00 uur ’s middags.
  • Als er langere tijd geen brandganzen aanwezig zijn, vervalt de verplichting om twee keer per week te bejagen, mits de aanwezigheid van brandganzen door de grondgebruiker bijgehouden is op het daarvoor bestemde formulier.
  • Als er na verloop van tijd weer structureel brandganzen aanwezig zijn op de percelen waarvoor tegemoetkoming aangevraagd is, dienen er opnieuw bejaagacties (ondersteunend afschot) uitgevoerd te worden.

Legselbeperking/nestbehandeling

Het is niet toegestaan om eieren van de brandgans te behandelen.

Aanvraag tegemoetkoming

Om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming in de schade, dient een grondgebruiker te onderbouwen dat hij alles in het werk heeft gesteld om schade te voorkomen. Daartoe dient de grondgebruiker aan te tonen dat hij preventieve maatregelen heeft getroffen conform de Faunaschade Preventiekit voor ganzen van BIJ12, dat hij zelf verjaagacties onderneemt en dat hij, als er ondersteunend afschot plaats mag vinden, ten minste 2x per week ondersteunend afschot uitvoert of laat uitvoeren door een jager of andere uitvoerder (als de grondgebruiker zelf geen jachtakte heeft). Dit heet adequaat gebruik.

Wilt u weten of een tegemoetkomingsaanvraag in uw geval loont en hoe u dit kunt regelen? Ga dan naar het stappenplan op de pagina Schadebestrijding.

 

* De originele documenten in onze bibliotheek (faunabeheerplannen, vrijstellingen, ontheffingen en opdrachten) zijn te allen tijde leidend ten opzichte van de informatie op deze pagina en dienen voorafgaand aan het gebruik ervan geraadpleegd te worden. 

Is afschot van brandganzen toegestaan?

Ja, afschot van brandganzen is onder voorwaarden toegestaan. 

Het aantal ganzen is periodiek en in grote delen van Fryslân bijzonder hoog. Om die reden wordt er doorlopend gewerkt aan ganzenbeleid dat werkbaar is voor alle belanghebbenden. Het huidige ganzenbeleid van Provincie Fryslân is verwoord in de beleidsnotitie ‘Gans in Balans’ en in de uitvoeringsnotitie ‘De Fryske Guozzenaanpak’. Het huidige ganzenbeheer gebeurt volgens het Faunabeheerplan Winterganzen Fryslân 2023. Dit faunabeheerplan is door Provincie Fryslân met 24 maanden verlengd tot 1 januari 2026.

Provinciale vrijstelling winterganzen

Voor de brandgans geldt een provinciale vrijstelling. Het doel van deze provinciale vrijstelling is het verminderen van schade door brandganzen, al dan niet met behulp van ondersteunend afschot, naar foerageergebieden te verjagen. Provincie Fryslân stelt jaarlijks een maximaal aantal brandganzen vast dat met ondersteunend afschot onder vrijstelling geschoten mag worden. Voor de periode van 1 november 2023 tot 1 april 2024 bedraagt dit totaal 14.000 brandganzen.
FBE Fryslân houdt het gerealiseerde afschot ten opzichte van het quotum wekelijks bij, om tijdig te kunnen ingrijpen wanneer het maximale afschotaantal overschreden dreigt te worden. Lees hier wat de actuele stand is.

Voorwaarden provinciale vrijstelling winterganzen*

  • De grondgebruiker dient een melding te (laten) doen van geconstateerde of verwachte schade.
  • Er is geen machtiging nodig.
  • Ondersteunend afschot mag plaatsvinden van een halfuur voor zonsopkomst tot 12.00 uur
    ’s middags.
  • Bij ondersteunend afschot dient de jager of uitvoerder minimaal 2x per week een bejaagactie uit te voeren.
  • De provinciale vrijstelling geldt buiten foerageergebieden op percelen met kwetsbare gewassen, op percelen waar na 1 augustus volledig nieuw gras ingezaaid is van minder dan
    1 hectare en op percelen die beteeld zijn met overjarig of doorgezaaid gras in het gehele werkgebied van FBE Fryslân.
  • Het gebruik van lokganzen en een lokfluit is toegestaan.
  • De bejaagactie en het afschot dienen binnen 14 dagen geregistreerd te worden in het FRS. Zijn er tijdens de bejaagactie geen ganzen aanwezig, dan dient de actie geregistreerd te worden als: ‘bejaagd met afschot 0’.
  • Als er langere tijd geen brandganzen aanwezig zijn, vervalt de verplichting voor de jager/uitvoerder om 2x per week te bejagen, mits de aanwezigheid van brandganzen door de grondgebruiker bijgehouden is op het daarvoor bestemde formulier.
  • Als er na enige tijd opnieuw structureel brandganzen aanwezig zijn op het perceel/de percelen van de grondgebruiker, dient de jager of uitvoerder wederom bejaagacties (ondersteunend afschot) uit te voeren.

Afschot is niet toegestaan:

  • binnen foerageergebieden, in soortspecifieke foerageergebieden en in de nabijheid daarvan als daarin aanwezige trekganzen worden verstoord;
  • binnen 150 m afstand van belangrijke slaapplaatsen.

Ontheffing koppelvormende ganzen

Om de grote hoeveelheden schadeveroorzakende ganzen in de provincie Friesland te reduceren, heeft Provincie Fryslân een ontheffing afgegeven. De ontheffing beschrijft de voorwaarden waaronder afschot van koppelvormende brandganzen in Fryslân toegestaan is.

Voorwaarden ontheffing koppelvormende ganzen*

  • Ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, flora en fauna mogen koppelvormende brandganzen alléén in de maand februari tussen zonsopkomst en zonsondergang bejaagd worden.
  • Ganzen hebben een sterke partnerverbinding. Uit het oogpunt van dierenwelzijn dienen beide partners van het koppel gedood te worden.
  • De ontheffing geldt vooralsnog t/m februari 2024.
  • Het ontheffingsgebied betreft het gehele werkgebied van FBE Fryslân, maar er dient voldoende afstand gehouden te worden tot foeragerende winterganzen.
  • Bij het bejagen van brandganzen mogen honden (geen lange honden) ingezet worden.
  • De ontheffing is verleend aan FBE Fryslân. FBE Fryslân verleent machtigingen aan uitvoerders (terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties, WBE’s of jagers) om de ontheffing te mogen gebruiken. De machtigingen zijn maximaal 1 jaar geldig.
  • De bejaagactie en het afschot van brandganzen dienen door de jager of uitvoerder geregistreerd te worden in het FRS.
  • Als afschot onder regie van een terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie of WBE plaatsvindt, dient de gemachtigde jager of uitvoerder dit te kunnen aantonen aan een daartoe bevoegde toezichthoudende ambtenaar. Tevens dient de gemachtigde jager of uitvoerder een geldige jachtakte en een grondgebruikersverklaring te kunnen tonen als de terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie of de WBE hier niet over beschikt.
  • Als afschot niet onder regie van een terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie of WBE plaatsvindt, is de gemachtigde jager of uitvoerder verplicht een afschrift van de ontheffing, een afschrift van de schriftelijke machtiging aan de WBE, een afschrift van de door de WBE verleende toestemming aan de jager, een schriftelijke toestemming van de grondgebruiker en een geldige jachtakte bij zich te hebben. Deze documenten dienen op eerste verzoek van een daartoe bevoegde toezichthoudende ambtenaar ter inzage te worden gegeven. Afschriften mogen zowel digitaal als op papier getoond worden.
  • De gemachtigde jager of uitvoerder dient het gebruik van de ontheffing per mail te melden bij de FUMO, de voor de provincie Fryslân toezichthoudende instantie voor de Wnb.

De volgende gegevens dienen per mail doorgegeven te worden:

  • namens welke terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie, wildbeheereenheid of andere feitelijke ontheffingsgebruiker (jager) de ontheffing wordt gebruikt;
  • een topografische kaart waarop de bestrijdingslocatie ingetekend is;
  • afhankelijk van de tijd tot de daadwerkelijke bestrijdingsactie dienen de volgende mailadressen gebruikt te worden:

Legselbeperking/nestbehandeling

Het is niet toegestaan om eieren van de brandgans te behandelen.

 

* De originele documenten in onze bibliotheek (faunabeheerplannen, vrijstellingen, ontheffingen en opdrachten) zijn te allen tijde leidend ten opzichte van de informatie op deze pagina en dienen voorafgaand aan het gebruik ervan geraadpleegd te worden.