Maatregelen kolgans

Is afschot van kolganzen toegestaan?

Ja, het is onder voorwaarden toegestaan om kolganzen in Friesland te weren, te verjagen en te bestrijden ter voorkoming en beperking van schade aan gras en landbouwgewassen.  Een aantal van deze voorwaarden is hieronder beschreven.

Het aantal ganzen is periodiek en in grote delen van Fryslân bijzonder hoog. Om die reden wordt er doorlopend gewerkt aan ganzenbeleid dat werkbaar is voor alle belanghebbenden. Het huidige ganzenbeleid van Provincie Fryslân is verwoord in de Nota Faunabeleid Fryslân, waarin staat dat ganzenschade gebiedsgericht aangepakt dient te worden. Sinds april 2025 wordt het ganzenbeheer in Friesland uitgevoerd volgens het ‘Faunabeheerplan Ganzen Fryslân 2024-2029’, dat op 25 maart 2025 door Gedeputeerde Staten goedgekeurd is, Het goedgekeurde faunabeheerplan voorziet zowel in schadebestrijding van trekganzen (provinciale vrijstelling) als populatiebeheer voor standganzen (omgevingsvergunning populatiebeheer grauwe gans). 

Provinciale vrijstelling kolgans
(periode: 1 oktober t/m 31 maart)

Als preventieve maatregelen onvoldoende werken, mag er, conform het Faunabeheerplan Ganzen Fryslân 2024-2029, onder provinciale vrijstelling ondersteunend afschot van kolganzen plaatsvinden van 1 oktober t/m 31 maart. Het primaire doel van ondersteunend afschot is het verjagen van ganzen naar foerageergebieden, niet het doden van ganzen. In het verleden werd door de provincie een maximaal aantal grauwe ganzen vastgesteld dat met ondersteunend afschot onder vrijstelling geschoten mocht worden. Deze maximale afschotaantallen zijn, na een wijziging van de Omgevingsverordening in september 2024 door Provinciale Staten, komen te vervallen.

Per 2 april 2026 is de derde wijzigingsverordening Fryslân in werking getreden. Eerdere voorschriften 9 en 10 van artikel 5.24 zijn geschrapt; waardoor een meldingsbewijs niet langer noodzakelijk is. Jagers kunnen gebruikmaken van de vrijstelling zonder machtiging of meldingsbewijs. De vrijstelling is verruimd van een halfuur naar een uur voor zonsopkomst tot een uur na zonsondergang en er mogen elektronische lokmiddelen worden toegepast. Er is niet langer een verbod op verjaging met ondersteunend afschot op vanuit de nachtelijke rustgebieden opvliegende ganzen. De beperking van het aantal geweerhouders in het veld is ook komen te vervallen, alsook het maximumaantal te schieten ganzen. Uitvoerders dienen zich te allen tijde te houden aan de resterende voorschriften van artikel 5.24. U vindt de Omgevingsverordening hier.

Voorwaarden provinciale vrijstelling*

• Er is geen machtiging of schademelding (van reeds aanwezige of te verwachten schade) nodig.
• De uitvoerder dient het volgende bij zich te hebben in het veld:
  • de omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit (jachtakte);
  • indien de hoofdjachthouder mede-uitvoerders en combinanten mee het veld inneemt en de hoofdjachthouder/oorspronkelijke houder van de grondgebruikersverklaring is zelf ook in het veld aanwezig, dan is er geen afzonderlijke schriftelijke doormachtiging nodig, omdat het dan jagers in gezelschap betreft. Er geldt geen beperking meer op het aantal geweerhouders dat gelijktijdig in het veld aanwezig mag zijn.
  • indien mede-uitvoerders of combinanten zonder de hoofdjachthouder/oorspronkelijke houder van de grondgebruikersverklaring het veld ingaan, dienen de mede-uitvoerders of combinanten een schriftelijke door de hoofdjachthouder ondertekende doormachtiging van de grondgebruikersverklaring bij zich te hebben (schriftelijk of digitaal). Voorwaarde is wel dat in de oorspronkelijke grondgebruikersverklaring is vastgelegd dat de oorspronkelijke houder van de grondgebruikersverklaring andere jagers mag meenemen en/of de toestemming aan derden mag doormachtigen.
• Vanaf het moment dat de grondgebruiker een tegemoetkomingsaanvraag ganzenschade heeft ingediend bij MijnFaunazaken, dient de jager of uitvoerder minimaal 2x per week een bejaagactie met ondersteunend afschot uit te voeren, zodat de grondgebruiker in aanmerking komt voor een tegemoetkoming (zie website BIJ12).
• Alle vormen van afschot dienen volgens de bestaande vergunningen en de provinciale vrijstelling binnen 24 uur geregistreerd te worden in het FRS. Let op: in FRS kunnen registraties maximaal 7 dagen in het verleden worden geregistreerd. Later registreren of het nasturen van bejaaggegevens via de mail of post is niet mogelijk! Het is dus niet meer mogelijk om verjaagacties van een maand geleden met terugwerkende kracht in het FRS te registreren. Zijn er tijdens de verjaagactie geen ganzen aanwezig, dan dient de actie geregistreerd te worden als: ‘bejaagd met afschot 0’; (Bij het melden van afschot binnen FRS, kiest u: +afschot of maatregel toevoegen, grondslag, maatregel (Bejaagd): ‘inspanning verricht zonder resultaat’ aanvinken).
• Als er langere tijd geen kolganzen aanwezig zijn, vervalt de verplichting voor de jager/uitvoerder om 2x per week te verjagen, mits de aanwezigheid van kolganzen door de grondgebruiker bijgehouden is op het daarvoor bestemde formulier.
• Als er na enige tijd opnieuw structureel kolganzen aanwezig zijn op het perceel/de percelen van de grondgebruiker, dient de jager of uitvoerder wederom verjaagacties (ondersteunend afschot) uit te voeren.

Download hier de:

• samenvatting van de voorwaarden voor de schadebestrijding van overwinterende ganzen op basis van een vrijstelling;
• toelichting vrijstelling winterganzen seizoen 2026-2027.

Legselbeperking/nestbehandeling

Het is niet toegestaan om eieren van de kolgans te behandelen.

* De documenten in onze bibliotheek (faunabeheerplannen en toestemmingsbesluiten) zijn te allen tijde leidend ten opzichte van de informatie op deze pagina en dienen voorafgaand aan het gebruik ervan geraadpleegd te worden.